Welkom bij de lessenserie over de mobiele telefoon. De telefoon is niet meer weg te denken uit ons leven. Iedereen heeft er wel een, de een nog luxer dan de ander. In deze module zeggen we meestal telefoon. We bedoelen dan een smartphone.
Wat ga je doen in deze module:
Je oefent B1-K1: Installeert en onderhoudt hardware, software en netwerk- en infrastructuuronderdelen, met twee Werkprocessen (W1 en W2):
B1-K1-W1: Maakt devices gebruiksklaar
B1-K1-W2: Installeert en onderhoudt software
Let op: voor opdracht 3.2 heb je een telefoon nodig die je uit elkaar gaat halen. Zorg dat je hiervoor een geschikte oude telefoon op school hebt voor we de opdracht beginnen.
Leerdoelen
Je weet hoe de mobiele telefoon zich heeft ontwikkeld tot de smartphone van nu
Je kunt ontwikkelingen op een tijdlijn plaatsen
Werkwijze
Bekijk de video's
Kies een merk of type telefoon
Maak opdracht 1.1: een tijdlijn
Lever je werk in op Teams
In 1973 belde Martin Cooper (1928) van Motorola als eerste met een draagbare telefoon. Dat toestel woog meer dan een kilo en was nog een prototype: je kon het niet kopen.
Dat kon pas in 1984, met de Motorola DynaTAC 8000X. Die kostte 3995 dollar, ongeveer evenveel als een kleine auto. Je kon er alleen mee bellen, je kon 30 nummers opslaan en na ongeveer een half uur bellen was de accu leeg.
In 1994 kwam de IBM Simon. Dat was de eerste telefoon met een aanraakscherm, waarmee je ook kon mailen en faxen en waar een agenda in zat. De Simon wordt daarom vaak de eerste smartphone genoemd.
Daarna ging het snel. In 2007 kwam de eerste iPhone, en sindsdien heeft bijna iedereen een computer in zijn broekzak.
Maak een tijdlijn van een merk of type telefoon dat jij kiest, bijvoorbeeld Samsung Galaxy, iPhone of Nokia. Je mag zelf kiezen welk programma je daarvoor gebruikt. Wil je Word gebruiken? Op de pagina Microsoft Word lees je hoe je daar gemakkelijk een tijdlijn maakt.
Eisen aan je tijdlijn:
minimaal 6 momenten, met jaartal
bij elk moment een korte uitleg: wat was er nieuw?
minimaal 3 afbeeldingen
vermeld onderaan welke websites je hebt gebruikt
Op te leveren product in Teams: Word-document met opdracht 1.1
Leerdoelen
Je weet wat specificaties zijn
Je weet welke specificaties belangrijk zijn bij een telefoon
Je kunt aan een klant uitleggen wat een specificatie voor hem betekent
Werkwijze
Lees de uitleg
Bekijk de video
Maak opdracht 2.1 en 2.2
Lever je werk in op Teams
Wat zijn specificaties?
Specificaties zijn de meetbare kenmerken van een toestel: wat zit erin en wat kan het? Ze staan meestal op de website van de fabrikant en van de winkel. Als verkoper of servicemedewerker gebruik je ze om te bepalen welk toestel bij de wens van een klant past. Bij een telefoon let je vooral op:
scherm: formaat in inches, resolutie en verversingssnelheid
processor en werkgeheugen (RAM): hoe snel het toestel werkt
opslag: hoeveel foto's en apps erop passen, en of er een geheugenkaart in kan
camera: aantal megapixels, aantal lenzen, kwaliteit van de video
accu: capaciteit in mAh en hoe snel hij oplaadt
besturingssysteem: Android of iOS, en hoeveel jaar updates je krijgt
netwerk en verbindingen: 4G of 5G, wifi, bluetooth, nfc
overig: gewicht, afmetingen en of het toestel water- en stofdicht is (IP-code)
Let op: een hoger getal is niet altijd beter voor de klant. Meer megapixels betekent niet automatisch een mooiere foto, en een grote accu maakt een toestel ook zwaarder.
Fabriekstoer: de productie van de
Oppo find x10 pro max
Welke specificaties heeft deze Oppo?
Specs van een Samsung-telefoon
Bekijk de video hiernaast aandachtig en maak vervolgens de opdracht.
Opdracht: schrijf minimaal 10 specificaties op die in de video worden genoemd. Zet ze in een tabel met twee kolommen: de specificatie en de waarde die erbij hoort, bijvoorbeeld accu en 5000 mAh.
Zoek op Tweakers je eigen telefoon op en bekijk welke specificaties er allemaal zijn. Maak daarna de volgende opdracht:
Kies minimaal 5 specificaties die jij belangrijk vindt en zet ze in een tabel.
Leg bij elke specificatie uit waarom jij die belangrijk vindt.
Kies er één uit en leg in eigen woorden uit wat een klant daar in de praktijk aan heeft, zonder vaktaal te gebruiken.
Op te leveren product in Teams: Word-document met opdracht 2.1 en 2.2
Leerdoelen
Je kunt een klant te woord staan
Je herkent onderdelen van een telefoon
Je weet hoe je een teardown moet opzoeken
Werkwijze
Lees de uitleg
Bekijk de video's die bij de opdrachten horen
Maak opdracht 3.1, 3.2 en 3.3
Lever je werk in op Teams
De onderdelen van een telefoon
Als je een telefoon openmaakt, kom je steeds dezelfde onderdelen tegen:
scherm: het glas, het beeldscherm (lcd of oled) en de aanraaklaag
accu, meestal vastgeplakt met kleefstrips
moederbord met de processor, het geheugen en de aansluitingen
camera's aan de voor- en achterkant
luidspreker, oorspeaker en microfoon
en verder: trilmotor, laadconnector (meestal usb-c), simslot, geheugenkaartslot (soms), antennes, behuizing, schroefjes en kleefstrips
Veilig werken
draag de ESD-polsband en werk op de ESD-mat
prik of buig nooit in de accu, een lithiumaccu kan vlam vatten
is de accu bol of beschadigd: laat hem zitten en waarschuw je docent
leg de schroefjes op volgorde, bijvoorbeeld in een ijsblokjesbakje
Meer over ESD: zie iFixit en Hoffman ESD werkplek.
Bekijk de video van Dr. Phone en beantwoord onderstaande vragen:
Wat is er allemaal met de telefoon aan de hand?
Hoe lang duurt het onderzoek dat Dr. Phone voorstelt?
Welke informatie vraagt Dr. Phone allemaal aan de klant?
Wat zijn de kosten om de telefoon te laten repareren?
Welk advies wordt er na de reparatie door de verkoper gegeven?
Zou jij deze klant de reparatie adviseren? Leg uit waarom wel of niet.
Je gaat nu zelf een teardown opnemen zoals op de video te zien is. Jij kunt dat vast en zeker veel beter! Wat heb je allemaal nodig?
Een donortelefoon
ESD-mat met toebehoren
Een reparatiesetje
Computer met internetverbinding
Iets om mee te filmen, bijvoorbeeld je eigen telefoon
Zo werk je
Zoek eerst een teardown van jouw toestel op, bijvoorbeeld op iFixit of YouTube, en noteer welke bron je gebruikt
Neem je eigen teardown op van 3 tot 6 minuten
Vertel wat je doet en noem minimaal 8 onderdelen bij naam
Laat zien welk gereedschap je gebruikt
Ruim je werkplek op en lever de video in op Teams
Film alleen je handen en het toestel, en zet de video niet op sociale media
Sinds juni 2025 heeft elke nieuwe telefoon in de EU een energielabel met een score voor repareerbaarheid. Zoek die score op van jouw eigen toestel en van een toestel van een klasgenoot. Schrijf op welke score ze hebben en leg uit wat dat betekent voor een klant die zijn telefoon lang wil gebruiken.
Op te leveren product in Teams: Word-document met opdracht 3.1 en 3.3, en een video met opdracht 3.2
Leerdoelen
Je weet wat een besturingssysteem doet
Je kent de verschillen tussen Android en iOS
Je kunt zien welke versie op een telefoon staat en of er updates zijn
Je kunt een klant uitleggen waarom updates belangrijk zijn
Werkwijze
Lees de uitleg
Bekijk de video's
Maak opdracht 4.1, 4.2 en 4.3
Lever je werk in op Teams
Wat is een besturingssysteem?
Het besturingssysteem (in het Engels: operating system, OS) is de software die de telefoon laat werken. Het regelt het scherm, de accu, het geheugen en de verbindingen, en zorgt dat apps kunnen draaien. Zonder besturingssysteem doet een telefoon niets.
Er zijn twee grote besturingssystemen:
Android van Google. Dat draait op telefoons van veel merken, zoals Samsung, Google Pixel, Motorola en Xiaomi. Elk merk past het uiterlijk een beetje aan.
iOS van Apple. Dat draait alleen op de iPhone.
In China gebruikt Huawei een eigen systeem, HarmonyOS. In Nederland kom je dat weinig tegen.
Updates
Met een update komen nieuwe functies, maar vooral ook beveiliging: lekken worden gedicht. Sinds juni 2025 moet een fabrikant in de EU nog minstens 5 jaar updates geven nadat een toestel uit de verkoop gaat. Hoeveel jaar updates een toestel krijgt, is daarom een belangrijke specificatie (zie hoofdstuk 2).
Maak een tabel met drie kolommen: onderwerp, Android en iOS. Vul minimaal deze rijen in:
welke merken het systeem gebruiken
waar je apps downloadt
hoeveel je zelf kunt aanpassen
hoe lang je updates krijgt
samenwerking met andere apparaten, zoals een laptop of smartwatch
Schrijf onder de tabel in twee zinnen welk systeem jij zou kiezen en waarom.
Zoek op je eigen telefoon op welk besturingssysteem en welke versie erop staat:
Android: Instellingen > Over de telefoon (bij sommige merken heet dit Telefooninfo)
iPhone: Instellingen > Algemeen > Info
Kijk ook of er een update klaarstaat. Heb je Android, zoek dan ook op wanneer de laatste beveiligingsupdate was. Doe hetzelfde bij een klasgenoot die het andere besturingssysteem heeft. Maak van allebei een screenshot en zet ze in je document.
Een klant zegt: "Mijn telefoon vraagt steeds om een update, maar ik klik het altijd weg. Is dat erg?"
Schrijf op wat je de klant antwoordt. Gebruik geen vaktaal en noem minimaal twee redenen om wel te updaten. Geef de klant ook een tip over wanneer hij de update het best kan doen.
Op te leveren product in Teams: Word-document met opdracht 4.1, 4.2 en 4.3
Leerdoelen
Je weet wat elektromagnetische golven zijn
Je kent de functie van de antenne
Je herkent verschillende antennes
Je kent de huidige mobiele netwerken
Je kunt een klant uitleggen welk netwerk zijn telefoon nodig heeft
Werkwijze
Lees de uitleg en bekijk de video's en afbeeldingen
Maak opdracht 5.1, 5.2 en 5.3
Maak de toets (opdracht 5.4)
Lever je werk in op Teams
Wat zijn elektromagnetische golven?
Je telefoon heeft geen draad nodig om te bellen of te internetten. Hij stuurt en ontvangt informatie via elektromagnetische golven, kortweg EM-golven. Je kunt ze niet zien of voelen. Radio, wifi, bluetooth en zelfs licht zijn allemaal EM-golven.
Elke golf heeft een frequentie: hoe vaak de golf per seconde op en neer gaat. Dat meet je in hertz (Hz). 1 megahertz (MHz) is een miljoen keer per seconde, 1 gigahertz (GHz) een miljard keer per seconde.
Lage frequentie, bijvoorbeeld 700 MHz: komt ver en goed door muren, maar er past minder data doorheen.
Hoge frequentie, bijvoorbeeld 3,5 GHz: veel data en snel, maar komt minder ver en minder goed door muren.
De antenne
Een antenne zendt golven uit en vangt ze op. Bij zenden maakt de antenne van een elektrisch signaal een golf, bij ontvangen gaat het andersom. Hoe hoger de frequentie, hoe korter de antenne kan zijn. Daarom past een antenne voor wifi of 5G gewoon in je telefoon. Een telefoon heeft meerdere antennes: voor het mobiele netwerk, wifi, bluetooth, gps en nfc. Ze zitten vaak in de rand van het toestel. De streepjes in een metalen frame horen daarbij.
Mobiele netwerken in Nederland
Elke nieuwe generatie mobiel netwerk is sneller dan de vorige. De oude netwerken 2G en 3G worden uitgezet. 4G is nu het basisnetwerk, en 5G groeit. In de tabel hieronder zie je welke netwerk-generatie waarvoor is en wat de status is.
Tip voor de servicebalie: een oude telefoon die alleen 2G of 3G kan, werkt straks niet meer. Kijk bij een klant dus of het toestel 4G heeft en of bellen via 4G werkt.
Je gaat in een groepje van 3 tot 4 personen op een A3-vel zoveel mogelijk apparaten opschrijven waarvan jullie denken dat er een antenne in zit. Maak een foto van jullie A3-vel voor je document.
Zoek met je groepje bij elk apparaat uit opdracht 5.1 een afbeelding van de antenne. Beantwoord daarna de vragen hiernaast.
Wat is de functie van een antenne?
Maakt de lengte van de antenne wat uit?
Welke verschillen ben je tegengekomen?
Bekijk onderstaande afbeelding en filmpjes. Die heb je nodig voor opdracht 5.3 en de toets.
Als servicemedewerker moet je weten hoe een telefoon verbinding maakt. Onderzoek dat op je eigen telefoon. Maak bij elke stap een screenshot en zet die in je document.
Kijk bovenin je scherm: met welk netwerk ben je nu verbonden, 4G of 5G? En met wifi?
Zoek in de instellingen op welk netwerktype je telefoon gebruikt. Bij Android zit dat meestal bij Verbindingen of Netwerk en internet, onder Mobiele netwerken. Bij een iPhone kijk je bij Mobiel netwerk. De namen verschillen per merk, dus zoek even.
Zet vliegtuigmodus aan. Wat werkt er nu niet meer? Zet daarna alleen wifi weer aan. Werkt wifi weer? Wat zegt dat over de antennes in je telefoon?
Zoek in de specificaties van je toestel (bijvoorbeeld op Tweakers) of het 5G heeft en of bellen via 4G (VoLTE) werkt.
Klantvraag
Een klant zegt: "Mijn oma heeft nog een oude telefoon van 2012. Ze hoorde dat die straks niet meer werkt. Klopt dat?"
Schrijf op wat je de klant antwoordt. Gebruik geen vaktaal. Leg uit wat er aan de hand is en geef een advies.
Op te leveren product in Teams: Word-document met een foto van jullie A3-vel (opdracht 5.1), de antwoorden van opdracht 5.2 en opdracht 5.3
Leerdoelen
Je kunt een klant te woord staan en vragen wat hij wil
Je kunt een telefoon gebruiksklaar maken volgens een werkblad
Je kunt gegevens van een oude naar een nieuwe telefoon overzetten
Je kunt een telefoon veilig terugzetten naar de fabrieksinstellingen
Werkwijze
Lees de uitleg
Bekijk de video's die bij de opdrachten horen
Maak opdracht 6.1, 6.2 en 6.3
Lever opdracht 6.1 in op Teams en laat 6.2 en 6.3 aftekenen door je docent
Een telefoon gebruiksklaar maken
Als een klant een nieuwe telefoon koopt, wil hij er meteen mee aan de slag. Jij zorgt dat alles klaarstaat: de simkaart erin, de instellingen goed, de juiste apps erop en zijn gegevens van de oude telefoon erop. Werk altijd met een vast stappenplan, dan vergeet je niets.
Voorbereiden: noteer merk, model, serienummer en IMEI-nummer. Het IMEI-nummer vind je door *#06# te bellen.
Simkaart of eSIM: plaats de simkaart met het simkaartnaaldje. Steeds meer telefoons gebruiken ook een eSIM: een simkaart zonder kaartje, die je installeert met een QR-code van de provider.
Instellen: taal, wifi, schermvergrendeling met een pincode en een Google-account of Apple ID.
Updates: zoek naar updates voor het besturingssysteem en de apps (zie hoofdstuk 4).
Apps: installeer alleen apps uit de Play Store of de App Store.
Controleren: werken bellen, sms, mobiele data en wifi? Staat bellen via 4G (VoLTE) aan? (zie hoofdstuk 5)
Gegevens overzetten
Een klant wil zijn foto's, contacten, apps en chats meenemen naar zijn nieuwe telefoon. Dat kan zo:
Android naar Android: bij het instellen kies je voor gegevens kopiëren, via een kabel of via wifi. Bij Samsung gebruik je Smart Switch.
iPhone naar iPhone: gebruik Snelle start. Je legt de twee iPhones naast elkaar.
Android naar iPhone: met de app Move to iOS.
iPhone naar Android: de Android-telefoon helpt je bij het instellen, of je gebruikt de app Android Switch of Smart Switch.
WhatsApp: WhatsApp heeft een eigen overzetfunctie. Zorg vooraf voor een back-up van de chats.
Veilig terugzetten naar fabrieksinstellingen
Bij een fabrieksreset wordt alles van de telefoon gewist. Let op: verwijder eerst het Google-account via Instellingen > Accounts. Bij een iPhone zet je eerst Zoek mijn iPhone uit. Doe je dat niet, dan vraagt de telefoon na de reset om het oude account. Dat is een beveiliging tegen diefstal. Zonder dat wachtwoord kan niemand de telefoon meer gebruiken.
Bekijk de video van Dr. Phone en beantwoord onderstaande vragen:
Wat is de wens van de klant?
Waar vraagt de verkoper naar?
Wat kan de verkoper allemaal overzetten voor de klant?
Wat vond je van de manier waarop de verkoper de klant te woord staat?
Bekijk eerst de video's (hieronder of hiernaast)
Haal een telefoon en het werkblad bij je docent. Je krijgt ook de inloggegevens van het Google-account voor die telefoon.
Vul het voorbereidingsformulier in
Haal de telefoon uit de verpakking en plaats de simkaart
Stel de telefoon in volgens het werkblad: Smartphone gebruiksklaar maken
Zoek naar updates en installeer ze
Installeer de apps van het werkblad
Laat je werk controleren door je docent
Verwijder het Google-account via Instellingen > Accounts
Zet de telefoon terug naar de fabrieksinstellingen en haal de simkaart eruit
Controleer: start de telefoon op. Zie je het welkomstscherm en vraagt de telefoon niet om het oude Google-account? Dan is het goed gegaan.
Voorbereidingsformulier
Simkaart plaatsen
Unboxing
Fabrieksinstellingen
Een klant heeft een nieuwe telefoon gekocht en wil zijn gegevens meenemen. Jij oefent dat door je eigen gegevens over te zetten op een telefoon van school.
Let op: je zet je eigen gegevens op een telefoon van school. Zet daarom alleen over wat nodig is, bijvoorbeeld je contacten en een paar foto's. Log niet in op je bank-app. Werk je liever niet met je eigen gegevens? Vraag dan je docent om een testaccount.
Hoe ga je te werk?
Vul het voorbereidingsformulier in
Haal de telefoon uit de verpakking en plaats je eigen simkaart
Kies een manier uit de uitleg bij Gegevens overzetten (bovenaan dit hoofdstuk) en zet je gegevens over
Laat je werk controleren door je docent
Verwijder je account van de schooltelefoon via Instellingen > Accounts
Zet de telefoon terug naar de fabrieksinstellingen en haal je simkaart eruit
Laat je docent zien dat de telefoon weer op het welkomstscherm staat. Zo weet je zeker dat er niets van jou op de telefoon is achtergebleven.
Op te leveren product in Teams: Word-document met de antwoorden van opdracht 6.1. Opdracht 6.2 en 6.3 laat je aftekenen door je docent.